Szyb „Graf Johannes”

W miejscu gdzie obecnie stoi budynek Miejskiego Ośrodka Kultury, w roku 1873 kopalnia „Mariahilf” rozpoczęła wydobycie węgla nowym szybem „Graf Johannes”. W murowanym budynku nadszybia mieściła się parowa maszyna wyciągowa, kotłownie z dwoma podwójnymi kotłami oraz maszyna odwadniająca, obok stał wysoki komin. Nowy szyb i jego jak na owe czasy nowoczesne urządzenia na powierzchni, umożliwiały kopalni opłacalne wydobycie węgla przez około 10 lat.

Kiedy zasoby węgla zostały wyczerpane, a dotarcie do głębszych pokładów wymagało dużych nakładów finansowych, w styczniu 1884 roku kopalnia wstrzymała wydobycie. Później zasypano szyb, rozebrano urządzenia i zabudowania na powierzchni.

Po kopalni „Mariahilf” pozostała w tym miejscu tylko płaska hałda, którą zagospodarowano na zatrawiony plac, gdzie w roku 1964 kopalnia „Marcel” wybudowała Dom Kultury. Przy jego budowie natrafiono na zasypany szyb „Graf Johannes”, co spowodowało konieczność zastosowania dodatkowych zabezpieczeń przeciw szkodom górniczym.

Ciekawostki:

  • Od roku 1876 na szybie Graf Johannes tablice sygnałów szybowych były wypisane w języku niemieckim i polskim. Natomiast do łączności głosowej nadszybia z podszybiem służyła rura porozumiewawcza.
  • Treść i formę elementów zdobiących mury zewnętrzne wzniesionego przed pół wiekiem Domu Kultury można uznać jako zabytek ilustrujący sztukę socrealizmu. Dwie znacznej wielkości płaskorzeźby na części frontowej budynku – górnik i nauczycielka z dzieckiem symbolizowały hasło „sojuszu robotników z inteligencją”. Natomiast treść olbrzymich rozmiarów mozaiki na ścianie zachodniej budynku jest nadal aktualna. Symbole teatru, malarstwa, muzyki i tańca ludowego stanowią zaproszenie do oferowanych przez Dom Kultury zajęć.
  • Pięknym akcentem górniczym jest ołtarz św. Barbary, znajdujący się w pobliskim biertułtowskim kościele pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Stanął w 1936 roku, ufundowany przez górników oraz pracowników kopalni „Emma” i „Hoym”. Scena rzeźbiarska tego ołtarza ukazuje św. Barbarę z Komunią Świętą, która jest udzielana górnikom odciętym przez zawał w podziemnym chodniku. W obejściu kościoła wybudowano grotę św. Barbary przedstawiającą podziemie kopalni. Obok stoją dwa krzyże, zdemontowane z wież miejscowego kościoła. Zostały wykute przed przeszło 80 laty w kuźni kopalni „Hoym” jako dar dla nowo wzniesionej wtedy świątyni biertułtowskiej.