Park Zarzeckiego

 

 

 

Leopold Zarzecki

Położone obok szkoły w Biertułtowach targowisko (obecnie park) było już w okresie międzywojnia miejscem patriotycznych manifestacji. Między innymi stąd dnia 2 maja 1921 roku wyruszyła licząca 70 osób biertułtowska kompania powstańcza pod Racibórz, gdzie uczestniczyła w walkach III powstania śląskiego. 30 września 1928 roku odbyła się na targowisku wielka manifestacja patriotyczno-religijna, związana z poświęceniem pomnika upamiętniającego

8 miejscowych młodych chłopców, którzy zginęli w powstaniach śląskich. Natomiast w ostatnim dniu czerwca 1930 roku wyruszyły stąd na cmentarz biertułtowski tłumy uczestniczące w poświęceniu pomnika na grobie zmarłego rok wcześniej (11.05.1929) zasłużonego działacza narodowego, górnika Leopolda Zarzeckiego. Targowisku nadano nazwę „Plac im. Leopolda Zarzeckiego”. To były wydarzenia szczególne, wybrane spośród licznych innych. Dla ówczesnej społeczności Biertułtów, urodzony w 1855 roku górnik, reemigrant z Westfalii Leopold Zarzecki był postacią znaczącą, wielce zasłużonym działaczem narodowym starszego pokolenia. W roku 1892 założył „Związek Katolickich Robotników pod wezwaniem św. Józefa” (Towarzystwo

św. Józefa), zaś w 1907 roku Towarzystwo Młodzieży Polskiej „Eleusis”. Obydwie organizacje współpracowały z czołowymi działaczami narodowymi ziemi rybnicko-wodzisławskiej, zrzeszały młodych górników.

 

Towarzystwo św. Józefa jako przykościelna organizacja parafii rydułtowskiej stawiało sobie ambitny cel „pogłębiania wiary katolickiej wyznawanej w języku ojczystym i rozwijanie w języku polskim działalności kulturalnej.” Organizacja ta miała duże osiągnięcia w utrwalaniu polskości, przez wystawianie polskich sztuk teatralnych, organizowanie patriotycznych wycieczek do Krakowa, bezpłatne wypożyczanie polskich książek z prowadzonej przez Towarzystwo biblioteki, patriotyczne prelekcje wygłaszane przez wybitnych działaczy narodowych ówczesnego powiatu rybnickiego.

leopold_zarzecki

Leopold Zarzecki

Natomiast biertułtowski „Eleusis” wspomagali elsowie, którzy ukończyli w Krakowie prowadzone przez profesora Witolda Lutosławskiego „Seminarium Wychowania Narodu”: Maksymilian Basista, Jan Skupień i Franciszek Zarzecki (syn Leopolda). Program organizacji przewidywał kształtowanie u członków silnej woli, odwagi i sprawności umysłowej, poczucia odpowiedzialności za losy będącego w niewoli narodu polskiego.” Członków obowiązywał zakaz używania alkoholu, tytoniu, gry w karty i rozpusty. Elsowie  podzieleni na dwunastoosobowe grupy odbywali swe konspiracyjne spotkania w niedziele i święta w domu Leopolda Zarzeckiego lub Feliksa Szulika. Słuchali przepojonych treściami patriotycznymi prelekcji, czytali historię Polski, recytowali wiersze polskich wieszczów, śpiewali tchnące nadzieją polskie pieśni, uczyli się czytać, pisać i mówić poprawnie po polsku. W tym celu sprowadzono w 1909 roku krakowską nauczycielkę Olgę Zbijewską, która prowadziła w mieszkaniu Leopolda Zarzeckiego kurs oświatowy dla młodych górników związanych z działalnością niepodległościową. Spośród „czelodki” kierowanych przez Leopolda Zarzeckiego elsów, wywodzili się organizatorzy Polskiej Organizacji Wojskowej i przywódcy ruchu powstańczego. Znaczącym efektem działalności patriotycznej L. Zarzeckiego były wyniki odbytego w 1921 roku plebiscytu. Głosy za Polską oddało: w Głożynach 91%, w Obszarach 77%, Radlinie Dolnym 74%, Kolonii Emma 62% mieszkańców. W roku 1922 ziemia rybnicko-wodzisławska wróciła do Polski w czym swoje zasługi mają również wychowani przez Leopolda Zarzeckiego radlińscy patrioci.

pomnik w parku zarzyckiego

 

park im zarzyckiego

 

W początkowych dniach września 1939 roku, po wkroczeniu do Radlina Wermachtu, miejscowi Niemcy wysadzili w powietrze Pomnik Powstańców. Następnie na terenie kojarzonego

z patriotycznymi manifestacjami targowiska założono park miejski. Po wojnie już 2 maja 1946 roku nastąpiło odsłonięcie odbudowanego w parku Pomnika Powstańców. Natomiast park otrzymał ponownie nazwę „imienia Leopolda Zarzeckiego” dopiero po usamodzielnieniu się Radlina.

11

Radlin, Park im. L. Zarzeckiego, 11 listopada 2013.

Ciekawostki:

  • Na grobie Leopolda Zarzeckiego Związek Powstańców Śląskich z Biertułtów wystawił w 1930r. betonowy pomnik istniejący do dzisiaj. Na płycie zamieszczono napis: „Cześć niestrudzonemu bojownikowi o wolność ziemi śląskiej, wiernemu synowi Kościoła i Ojczyzny -Leopoldowi Zarzeckiemu”. Tablicę zniszczyli w czasie okupacji Niemcy. Po wojnie powstańcy ufundowali nową tablicę z tym samym napisem.
  • Zarzeccy wychowali siedmioro dzieci – pięciu synów i dwie córki. Trzech synów zabrała im I wojna światowa: – dwóch zginęło za obcą sprawę w mundurach niemieckich – jeden w Rumunii, drugi we Francji. Trzeci syn Józef, jako żołnierz I Pułku Strzelców Bytomskich poległ w wojnie polsko-bolszewickiej 2.06.1920r.
  • Za zasługi oddane Polsce Leopold Zarzecki odznaczony został „Medalem Niepodległości”, „Krzyżem Zasługi”, „Gwiazdą Śląską”. Do ewenementów należy zaliczyć fakt, że szeroka działalność narodowo-patriotyczna prowadzona przez L. Zarzeckiego opierała się prawie wyłącznie na młodych górnikach okolicznych kopalń.