Emma, której już nie ma... O radlińskim "Bottropie"

Emma, której już nie ma… O radlińskim „Bottropie”

Bottrop to niemieckie miasto w Nadrenii-Północnej Westfalii.  Ważny ośrodek przemysłowy na mapie Niemiec, miejsce wydobycia węgla i ropy naftowej. Od 1919 na prawach miejskich. Wielki industrialny boom w Niemczech na przełomie XIX i XX wieku splótł to niemieckie miasto z Radlinem, w którym przez długie lata… również znajdował się Bottrop.

 

boisko

emma21

 

„Bottropem” nazywano północną część osiedla, od dzisiejszego centrum rekreacyjnego „Szluchta” , aż do Schlafhausu (czyli „Inco”) i boiska „Błyskawicy Radlin”, późniejszego „Górnika”.  Na znacznej części radlińskiego Bottropu dziś znajduje się osiedle przy ul. Wieczorka.
Skąd wzięła się nazwa? W tym miejscu swego czasu zamieszkała spora grupa osób pochodzących z niemieckiego Bottrop. Zwłaszcza okres powstań śląskich był momentem, w którym zarówno strona polska, jak i niemiecka, walcząc o swoją sprawę mobilizowała swych krajan, do osiedlania się na terenie Śląska i głosowaniu za przynależnością państwową tych terenów.  Aspiracje narodowościowe musiały zmierzyć się z czynnikami ekonomicznymi. Do niemieckiego miasta również wyemigrowało wielu mieszkańców polskiej części Górnego Śląska. Zachowała się nawet polskojęzyczna pocztówka z Bottrop, na której widzimy m.in polską księgarnie dla mniejszości z Polski.
bot

Radliński Bottrop, oprócz nazwy miał jeszcze jedną ważną niemiecką cechę. Architektoniczną. Wśród budynków tej części Kolonii Emma na szczególną uwagę zasługiwała tzw. „pruska ściana”, zwana też „murem pruskim”. To charakterystyczny typ ściany szkieletowej, ułożony z drewnianych desek i wypełniony cegłą. W literaturze niemieckiej zwany jest „Fachwerkiem”. Do dziś spotykany na polskich ziemiach, gdzie w przeszłości obowiązywało niemieckie prawo budowlane (m.in. na Dolnym i Górnym Śląsku). Na radlińskim osiedlu Emma mur pruski występuje również na ul. Mielęckiego (przy domach ułożonych w „literę U”, oraz przy ciągu budynków dawnej szkoły niemieckiej, dzisiejszego przedszkola).

Emma

Przemarsz górników przez „Bottrop”. W tle widoczny „mur pruski”.

Tak wygląda mapa Bottropu nałożona na dzisiejszy układ urbanistyczny osiedla przy ul. Wieczorka.

bottrop

 

Bottrop zniknął z mapy Radlina w okresie wzmożonego napływu ludności do pracy w kopalni „Marcel” w latach Polski Ludowej.  Na miejscu wyburzonych familoków wybudowano osiedle mieszkalne składające się z 13 bloków dla 25 rodzin każdy.  Jednak w pamięci mieszkańców zachowała się niemiecka nazwa „dzielnicy”, zaś wielu przyjezdnych z Bottrop, pozostało już w Radlinie. Na „Bottropie” właśnie…

 

burz

Być może ktoś z Państwa ma swoje wspomnienia dotyczące radlińskiego „Bottropu” ?
A może zachowały się gdzieś stare fotografie? Zachęcamy do podzielenia się!

 

(Specjalne podziękowania dla Donaty Pająk, Aleksandra Żmijewskiego, and special thanks to Lutz Budrass! )